با خروج تدریجی بخشهای بیشتری از زنجیره دارو از تخصیصهای ارز ترجیحی، حالا نگرانیها نه فقط از افزایش قیمت، بلکه از کمبود منابع مالی تولیدکنندگان و همچنین افزایش هزینه برای بیماران است.
کمبود دارو از نسخههای خاص عبور کرده و حالا بیماران برای بعضی داروهای معمولی هم چند داروخانه را میگردند؛ جایی که مشکل از تولید و پخش تا نقدینگی و سهمبندی موجودی امتداد پیدا میکند.
بازار دارویی کشور در ماههای اخیر با موجی از گرانی، کمبود برخی اقلام و دشواری در دسترسی و تأمین انواع داروها مواجه شده است. در این میان، بیماران خاص و نادر بیش از دیگران در معرض پیامدهای این وضعیت قرار گرفتهاند.
انتشار ویدئویی درباره ادعای فروش یک داروی ضدافسردگی در مطب پزشک با قیمتی چند برابر داروخانه، واکنشهایی در فضای مجازی به دنبال داشته است؛ ادعایی که سازمان نظام پزشکی ضمن تأکید بر ضرورت بررسی مستند، فروش دارو در مطب را طبق مقررات انتظامی ممنوع اعلام میکند.
رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال انجمن تجارت الکترونیک تهران میگوید: در سال ۱۴۰۲ و در قالب مصوبه ۷۷ هیأت مقرراتزدایی تصریح شد که پلتفرمها برای فعالیت در حوزه دارورسانی نیازمند دریافت مجوز جدید نیستند و با همان مجوز اتحادیه کسبوکارهای مجازی میتوانند فعالیت کنند
کمبود دارو از نسخههای خاص عبور کرده و حالا بعضی بیماران برای تهیه داروهای معمولی هم چند داروخانه را میگردند؛ روایتی که پشت آن از اختلال تولید و توزیع تا کمبود نقدینگی و حتی اولویتبندی موجودی داروخانهها دیده میشود.
یک داروساز با اشاره به کمبود دارو در شبکه رسمی، از افزایش چشمگیر نقش دلالان در بازار دارویی خبر داد و گفت دارویی که بیمار میتواند با نسخه و بیمه با چندصد هزار تومان تهیه کند، گاهی در بازار غیررسمی با قیمتهای چندمیلیونی فروخته میشود و این معضل، سلامت بیماران را با خطر جدی روبهرو کرده است.
در سالهای اخیر، صنعت داروی ایران بارها به عنوان یکی از نمونههای موفق خودکفایی صنعتی معرفی شده است. آماری که نشان میدهد بیش از ۹۰ درصد داروهای مصرفی کشور در داخل تولید میشوند، در نگاه نخست تصویری امیدوارکننده از توانمندی تولید داخلی ارائه میدهد.
یک داروساز میگوید: «امروز بخش قابل توجهی از داروهای کمیاب به جای اینکه در داروخانه موجود باشد و در اختیار بیماران قرار بگیرد، در دست دلالان است. این یعنی دارو از یک جایی نشت پیدا میکند و به دست واسطهها میرسد.»
یک کارشناس امور دارویی میگوید: «در حوزه داروهای سرطان، برخی داروهای کمکی مورد استفاده در کنار شیمیدرمانی با کمبود مواجه هستند. در حوزه بیماری اماس نیز بعضی از اینترفرونها و حتی برخی برندهای تولید داخل در دسترس بیماران نیستند.
فعالان صنعت دارو با اشاره به فشار فزاینده هزینههای تولید در صنعت دارو، مهمترین عوامل افزایش قیمت دارو را حذف ارز ترجیحی، جهش نرخ ارز، رشد هزینه مواد اولیه و بستهبندی، افزایش دستمزدها، هزینههای مالی و آثار جنگ بر زنجیره تامین عنوان میکنند.
افزایش همزمان قیمت و کمبود دارو، بازار سلامت کشور را در وضعیتی بیسابقه قرار داده است؛ وضعیتی که در آن داروهای عمومی نیز از جهش قیمتی مصون نماندهاند و فاصله میان توان خرید مردم و هزینه درمان هر روز بیشتر میشود.
همزمان با افزایش هزینههای درمان، کمبود برخی اقلام دارویی هم به یکی از واقعیتهای روزمره بیماران تبدیل شده است؛ کمبودهایی که تنها به دشوارترشدن دسترسی مردم به دارو ختم نمیشود، بلکه زمینه را برای رونق بازارهای غیررسمی فراهم میکند؛ بازاری که در آن دارو گاه با چند برابر قیمت رسمی فروخته میشود و مرز میان داروی اصل، داروی قاچاق و داروی تقلبی هر روز مبهمتر از گذشته میشود
در جریان جنگ ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل با ایران، بخشی از زیرساختهای حیاتی کشور آسیب دید؛ وضعیتی که زندگی بیماران بهویژه مبتلایان به بیماریهای نادر را با دشواریهای جدیتری روبهرو کرده است.
سخنگوی وزارت بهداشت در پاسخ به این پرسش که بازار دارو در ماههای آینده به چه سمتی میرود، گفت: کمبود دارو وضعیت ثابتی ندارد. ممکن است دارویی که این ماه کمیاب است، ماه آینده با رسیدن ماده اولیه و آغاز تولید دوباره فراوان شود
کمبود و گرانی دارو در داروخانههای تهران باعث شده خانوادهها برای درمان بیمارانشان وارد مسیر طولانی و پراضطراب شوند؛ نسخهها دیگر فقط درمان نیستند، بلکه معیاری از توان مالی و دسترسی به دارو شدهاند.
معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی زنجان در خصوص وضعیت پوشش هزینهها عنوان کرد: امیدواریم برای داروهای غیربرند، تدابیر لازم از سوی سازمانهای بیمهگر و سازمان هدفمندی یارانهها جهت پوشش این افزایش قیمت اتخاذ شود.
اینجا، در صف داروخانههای مرجع مثل هلال احمر و ۱۳ آبان، روایت دارو فقط روایت «کمبود» نیست؛ روایت دسترسی است. روایت خانوادههایی است که برای رسیدن به درمان، باید دارویاب شوند؛ مسیر طولانی را بروند، صف بایستند، تلفن بزنند، نسخه را چند بار ثبت کنند، از بیمه بپرسند، قیمت بگیرند و آخر سر هم شاید دست خالی بمانند.
«یک ماه اخیر طوری اختلال در وضعیت بدنیام مشهود شده که خودم آریتمی قلبیام را حس میکنم. همه هم به خاطر این است که داروی ثابتی که استفاده میکردم پیدا نمیشود». تنها همراه همیشگی زندگیاش در این سالها، قرص «وارفارین» است؛ دارویی که در سالهای اخیر پیداکردنش بیدردسر نبود و حالا یعنی پس از جنگ، سختتر شده است.